Jaloliddin Manguberdi — mo'g'ul bosqiniga qarshi kurash qahramoni

Jaloliddin Manguberdi (1199–1231) — Xorazmshohlar davlatining so'nggi hukmdori, Chingizxon boshchiligidagi mo'g'ul bosqinchilariga qarshi mardonavor kurash olib borgan buyuk sarkarda va milliy qahramon.

Otasi Muhammad Xorazmshoh mo'g'ullar zarbidan so'ng Kaspiy orolida vafot etgach, Jaloliddin davlat va xalq himoyasini o'z zimmasiga oladi. U 1221-yilda Parvon jangida Chingizxon qo'shinini mag'lubiyatga uchratadi — bu mo'g'ullarning O'rta Osiyodagi ilk yirik mag'lubiyati edi.

Sind daryosi bo'yidagi mashhur jangda qurshovda qolgan Jaloliddin oti bilan baland qoyadan daryoga sakrab, dushman qo'lidan qutuladi. Bu jasoratni ko'rgan Chingizxon o'g'illariga qarata: «Ota o'g'il bo'lsa, shunday bo'lsin!» degani manbalarda qayd etilgan.

Jaloliddin Manguberdi umrining oxirigacha — 1231-yilgacha mo'g'ullarga qarshi kurashni davom ettirdi. U o'n yildan ortiq vaqt davomida bosqinchilarning g'arbga yurishini to'xtatib turdi.

2000-yilda Jaloliddin Manguberdi tavalludining 800 yilligi keng nishonlandi va «Jaloliddin Manguberdi» ordeni ta'sis etildi. Urganch shahrida unga ulkan haykal o'rnatilgan. Uning obrazi maktab darsliklarida, badiiy adabiyot va kinoda vatanparvarlik tarbiyasining eng ta'sirchan vositalaridan biri sifatida keng qo'llaniladi.